Một trong những kiến thức cơ bản nhất mà bạn làm trong ngành xuất nhập khẩu cần phải nắm đó chính là Incoterm, cụ thể Incoterm mới nhất là 2020. Có một câu hỏi đặt ra, chính là có mẹo cách ghi nhớ incoterm 2020 nào giúp các bạn nhớ vừa nhanh và lâu quên không? Câu trả lời là có. Hôm nay, Vixnk sẽ bật mí cho các bạn bí quyết giúp mình nhớ nó vừa dễ, vừa nhanh, vừa nhớ lâu.
Let’s go, ok? Mẹo Incoterm 2020 cách nhớ dễ nhanh và lâu quên.
Video hướng dẫn cách ghi nhớ Incoterm 2020
Incoterm 2020 là gì?
Đầu tiên, là dành cho các anh chị chưa quen hoặc là chưa biết nhiều về nó. Đó là, viết tắt của từ ‘International Commercial Terms’ hay dịch ra là các điều khoản thương mại quốc tế. Nó có ba phiên bản gần nhất, đó là Incoterm 2000, Incoterms 2010 và 2020.
Tại sao cần ghi nhớ incoterm?
Trước khi hướng dẫn cách ghi nhớ Incoterm 2020, bạn cần trả lời câu hỏi Why – vì sao chúng ta cần phải nhớ nó chứ?
Việc ghi nhớ về Incoterms là quan trọng vì chúng xác định rõ ràng trách nhiệm và nghĩa vụ của người mua và người bán trong giao dịch quốc tế. Đây là các điều khoản thương mại quốc tế chuẩn hóa do Phòng Thương mại Quốc tế (ICC) ban hành để giúp rõ ràng hóa việc vận chuyển hàng hóa, phân chia trách nhiệm và chi phí giữa các bên.
Nếu bạn là người bán hoặc mua hàng quốc tế, việc hiểu và sử dụng Incoterms đúng cách sẽ giúp bạn:
Rõ ràng về trách nhiệm: Biết được ai chịu trách nhiệm cho việc vận chuyển, bảo hiểm, và chi phí trong mỗi giai đoạn của quá trình giao hàng.
Tránh nhầm lẫn: Điều khoản Incoterms rõ ràng giúp tránh hiểu lầm và tranh chấp trong việc hiểu sai về ai chịu trách nhiệm trong quá trình vận chuyển.
Dự đoán chi phí: Hiểu rõ về Incoterms giúp bạn dự đoán và quản lý chi phí một cách chính xác hơn.
Thực hiện giao dịch hiệu quả hơn: Việc sử dụng Incoterms đúng cách giúp bạn thiết lập điều kiện giao hàng một cách rõ ràng và minh bạch, tạo ra một quy trình giao dịch hiệu quả và ít rủi ro hơn.
So sánh incoterm 2020 so với 2010
Các bạn đừng hiểu nhầm là mình phải bắt buộc sử dụng phiên bản mới nhất là 2020. Thật ra, nếu hợp đồng quy định hoặc người bán, người mua cùng đồng ý ghi điều khoản Incoterm ví dụ như 2010 chẳng hạn, thì chúng ta hoàn toàn có quyền sử dụng theo version 2010.
Vì thế nên trong bài chia sẻ này, mình không những là nói về cái Incoterm 2020 mà cả phiên bản cũ hơn là 2010.
Giống nhau
Điểm giống nhau, cả hai đều có tổng cộng 11 điều khoản từ số 1 đến số 11. Trong đó có 7 điều khoản đầu tiên dành cho bất kỳ phương thức vận chuyển nào (Any Mode of Transport), ví dụ đường biển, đường hàng không hay đường bộ đều được. Và bốn cái phương thức cuối cùng này là dành chỉ dành cho vận tải đường biển thôi, bao gồm có FAS, FOB, CFR và CIF.
Để dễ nhớ cái nội dung của từng điều khoản đó là, các bạn hãy hiểu full name – cái tên của điều khoản đó. Chỉ cần nhớ 3 chữ cái đầu để liên tưởng đến full name.
Ví dụ, EXW tên đầu đủ là Exwork – có nghĩa là giao hàng tại kho.
FCA – Free Carrier là giao cho người chuyên chở
Và CIP có nghĩa là Carriage and Insurance Paid To – giao cho vận chuyển, có trả phí bảo hiểm.
Khác nhau
Điểm khác giữa 2010 và 2020 là Incoterm 2010 sử dụng term DDP, trong khi đến 2020 thì đổi hoàn toàn thành DPU. Ngoài ra, một điểm khác nhau nữa là trường hợp giao hàng tại một điểm mà hàng đã dở xuống khỏi phương tiện vận chuyển.
Tiếp theo, mình sẽ chỉ cho các anh chị mẹo cách ghi nhớ Incoterm 2020.
Cách ghi nhớ incoterm 2020
Để ghi nhớ được Incoterm 2020 sẽ có 2 phần. Thứ nhất, là nhớ số lượng cái điều khoản Incoterm. Thứ hai, là nhớ thành phần các nhóm trong Incoterm 2020.
Mẹo nhớ số lượng từng nhóm điều khoản Incoterm 2020
Cái này sẽ là một lợi thế đối với các bạn nam vì sẽ sử dụng phương pháp theo sơ đồ đá banh, đó là sơ đồ 1-3-4-3. Hình dung các điều khoản là các cầu thủ trên sân bóng.
- 1: Chính là Exwork, nó nằm có mình nó ngay khung thành, và nó là giao hàng tại xưởng. Và cái sân bóng có đường ở giữa chia thành 2 nửa. Phần giữa này giống như giao hàng của người bán qua người mua.
- 3: Cái nhóm thứ hai màu xanh lá, đó chính là nhóm F, và gồm có 3 thành viên: FAS, FCA và FOB.
- 4: Tiếp theo là nhóm C, có bốn điều khoản – màu vàng, bao gồm: CFR, CPT và CIF và CIP. Vì CIP cover rộng hơn so với CPT nên nó nằm ở trên CPT.
- 4: Nhóm cuối cùng đó là nhóm D, thì nó sẽ gồm có 3 điều khoản, DAP, DDT và DPU.
Khi các anh chị tưởng tượng trong đầu về một sơ đồ trong đá banh, anh chị sẽ rất dễ hình dung ra từng nhóm và số lượng của mỗi nhóm như thế nào.
Cách nhớ chi tiết từng điều khoản Incoterm
Tiếp theo, chúng ta sẽ đi sâu cách ghi nhớ Incoterm 2020 chi tiết từng điều khoản. Có bốn nội dung chính mà mình cần phải quan tâm ở đây. Đó là thời điểm giao hàng, chuyển giao rủi ro, phần vận chuyển ai sẽ thuê tàu và chi phí ai sẽ trả.
Lưu ý: vị trí đặt của từng điều khoản trong hình là nơi giao hàng của người bán cho người mua.
EXW
Exwork là giao hàng tại kho của người bán. Người mua có trách nhiệm thuê phương tiện vận chuyển tới để lấy hàng.
Nhóm F
FCA: Người bán giao hàng cho nhà chuyên chở. Thay vì đặt hàng ở kho, thì người bán đặt lên xe của người mua luôn, coi như xong phần công việc của mình. Còn lại là của người mua. Phương tiện vận chuyển thuê bởi người mua.
FAS là giao dịch mạng tàu: người bán sẽ giao hàng đặt ở dọc mạng của con tàu Khi đó, người bán xong trách nhiệm của mình. Người mua sẽ có trách nhiệm thuê đơn vị vận chuyển, thuê tàu và trả cước tàu rồi.
FOB là Free Onboard, là giao trên boong tàu luôn. Người bán sẽ giao hàng lên con tàu này thay vì đặt ở mạng tàu như FAS. Người mua sẽ thuê đơn vị vận chuyển sẽ thuê tàu và trả cước tàu.
Nhóm C
Nhóm C gồm có 4 điều khoản, trong đó CFR với CIF, sẽ tương tự nhau, chỉ hơn là CIF, nó sẽ bằng CFR + Insurance (bảo hiểm). Tương tự như vậy, CPT và CIP nó sẽ giống nhau và CIP sẽ hơn CPT ở phần insurance.
Cái điểm khác nhau của nhóm khoang gạch đứt gồm FAS, FOB, CFR, CIF so với các term còn lại của nhóm F và nhóm C, đó là chỉ dùng cho phương thức vận chuyển bằng đường biển thôi. Còn CPT và CIP, nó được sử dụng cho tất cả các phương thức vận tải đường biển, đường hàng không và đường bộ cũng được.
Đầu tiên, là CFR = Cost and freight, có nghĩa là người bán sẽ trả cước tàu. Tuy nhiên ở điều khoản này, phần giao hàng và chuyển giao rủi ro nó nằm ở đâu? Điều khoản này đặc biệt ở điểm rằng tuy người bán sẽ trả cước tàu, nhưng địa điểm chuyển giao rủi ro lại nằm ở vị trí khi người bán đặt hàng trên boong tàu tại cả xuất khẩu. Điều này cũng áp dụng tương tự cho các điều khoản còn lại trong nhóm C.
CIF thì người bán ngoài trả cái cước tàu từ cảng xuất cho tới cảng nhập, thì người bán phải mua thêm bảo hiểm (insurance).
Có một câu hỏi mà nếu bạn nào hay đi phỏng vấn ở các công ty xuất nhập khẩu sẽ được hỏi, đó là Nên xuất khẩu theo FOB hay CIF? Mình cũng đã viết một bài phân tích rất chi tiết để trả lời. Các bạn có thể bấm vào link chữ xanh để xem thêm.
Đối với CPT và CIP thì cách ghi nhớ Incoterm 2020 cho 2 điều khoản này khá dễ. Vì CPT và CIP nó tương tự như CFR và CIF, nhưng mà nó sử dụng cho vận tải đa phương thức thay vì chỉ đường biển.
Nhóm D
Cuối cùng đó là nhóm D: gồm có DAP, DPU và DDP.
DAP là deliver at place: giao hàng tại một điểm. Điểm này nằm ở đâu. Nó là một điểm bất kì từ sau khi hàng hóa tới cảng nhập cho đến kho của của người mua hàng, thì đều có thể chọn term DAP. Tuy nhiên cần hiểu rằng ở điều khoản này quy định giao tại một địa điểm nhưng hàng hóa chưa được dở xuống khỏi phương tiện vận chuyển.
DPU: giao hàng tại một địa điểm mà hàng đã dỡ khỏi phương tiện vận tải.
DDP: là điều khoản mà trách nhiệm của người bán cao nhất. Người bán sẽ trả luôn phần duty (khoản thuế phí, ví dụ thuế nhập khẩu).
Khi mà mình có thể vẽ ra cái sơ đồ như thế này, các bạn rất dễ nhớ và có thể nhìn vào sơ đồ để hiểu được từng điều khoản cũng như phần chuyển giao rủi ro nằm ở đâu, ai là người thuê tàu và cái chi phí trả tới đâu. Đây cũng là một phần quan trọn giúp bạn ghi nhớ nhanh Incoterm 2020.
Xem thêm: Tải full bộ chứng từ xuất nhập khẩu pdf tại đây.
Lưu ý khi sử dụng incoterm 2020
Bên cạnh cách ghi nhớ Incoterms 2020, việc áp dụng đúng bộ quy tắc này trong thực tế giao thương quốc tế đòi hỏi sự cẩn thận ở nhiều khía cạnh. Dưới đây là những điểm quan trọng bạn cần nắm vững trước khi đưa bất kỳ điều khoản nào vào hợp đồng.
1. Hiểu rõ bản chất từng điều khoản, không chỉ thuộc tên
Nhiều người mới tiếp xúc với Incoterms thường chỉ ghi nhớ tên viết tắt mà bỏ qua nội hàm bên trong. Thực tế, mỗi điều khoản xác định rất cụ thể ba yếu tố cốt lõi: điểm chuyển giao rủi ro, phân chia chi phí vận chuyển, và trách nhiệm làm thủ tục hải quan của từng bên. Chẳng hạn, cùng là giao hàng tại cảng nhưng FOB và FAS lại có điểm chuyển giao rủi ro khác nhau hoàn toàn. Vì vậy, hiểu đúng từng điều khoản mới là nền tảng để tránh thiệt hại về sau.
2. Chọn điều khoản phù hợp với phương thức vận chuyển
Đây là sai lầm khá phổ biến, đặc biệt với doanh nghiệp mới xuất nhập khẩu. Incoterms 2020 chia thành hai nhóm rõ ràng: nhóm dành cho mọi phương thức vận chuyển (EXW, FCA, CPT, CIP, DAP, DPU, DDP) và nhóm chỉ dành riêng cho đường biển và đường thủy nội địa (FAS, FOB, CFR, CIF).
Việc áp dụng FOB hay CIF cho lô hàng vận chuyển bằng đường hàng không hay container nguyên chiếc (FCL) có thể dẫn đến tranh chấp về thời điểm chuyển giao rủi ro, vì thực tế giao nhận hàng container không còn diễn ra “tại mạn tàu” như FOB truyền thống quy định.
3. Xác định rõ ràng trách nhiệm và chi phí của từng bên ngay từ đầu
Trước khi ký hợp đồng, cả người mua lẫn người bán nên ngồi lại liệt kê cụ thể: ai lo phí vận chuyển nội địa, ai làm thủ tục xuất khẩu, ai chịu chi phí bốc xếp tại cảng, ai nộp thuế nhập khẩu… Một số điều khoản như DDP đặt gần như toàn bộ gánh nặng lên người bán, trong khi EXW lại đẩy trách nhiệm sang người mua ngay từ khi hàng còn trong kho. Sự rõ ràng từ đầu giúp hai bên tránh được những hiểu lầm tốn kém phát sinh giữa chừng.
4. Không bỏ qua vấn đề bảo hiểm hàng hóa
Trong Incoterms 2020, chỉ có hai điều khoản bắt buộc người bán phải mua bảo hiểm là CIF và CIP — và điểm đáng chú ý là CIP yêu cầu mức bảo hiểm cao hơn (tối thiểu theo điều khoản A của ICC), trong khi CIF chỉ yêu cầu mức tối thiểu (điều khoản C). Với các điều khoản còn lại, việc mua bảo hiểm hoàn toàn tùy thuộc vào thỏa thuận giữa hai bên. Người mua không nên mặc định rằng hàng đã được bảo hiểm nếu điều khoản không quy định — đặc biệt với các lô hàng có giá trị cao hoặc dễ hư hỏng.
5. Sử dụng ngôn ngữ chính xác khi ghi vào hợp đồng
Khi đưa Incoterms vào hợp đồng mua bán, cách ghi chuẩn được ICC khuyến nghị là: [Tên điều khoản] [Địa điểm được chỉ định] Incoterms 2020. Ví dụ: “FOB Cảng Hải Phòng Incoterms 2020”. Việc ghi rõ năm phiên bản (2020) là bắt buộc để tránh nhầm lẫn với các phiên bản cũ hơn vẫn đang lưu hành. Địa điểm được chỉ định cũng cần ghi cụ thể — càng chi tiết càng tốt — vì đây chính là điểm xác định nơi chuyển giao rủi ro và phân chia chi phí giữa hai bên.
Ok, Hy vọng là bài viết mẹo cách ghi nhớ Incoterm 2020 sẽ hữu ích đối với các bạn sinh viên đang học ngành xuất nhập khẩu cũng nhưng là các anh chị đang làm công việc liên quan đến xuất nhập khẩu, logistics.
